సెప్టెంబర్‌ 17 — తెలంగాణ చరిత్రలో అత్యంత కీలకమైన రోజు. 1948 సెప్టెంబర్‌ 17న హైదరాబాద్ సంస్థానం భారత యూనియన్‌లో విలీనం అయింది. ఈ పరిణామానికి ముందు తెలంగాణ ప్రాంతంలో నిజాం పాలనకు వ్యతిరేకంగా, అలాగే అంతకుముందు బ్రిటిష్‌ ఆధిపత్యానికి వ్యతిరేకంగా అనేక పోరాటాలు జరిగాయి.
బ్రిటిష్‌ పాలనకు ఎదురు నిలిచిన రాంజీ గోండ్‌
తెలంగాణ ఉత్తర ప్రాంతంలో గోండు నాయకుడు రాంజీ గోండ్‌ 1857 తిరుగుబాటు ప్రభావంతో బ్రిటిష్‌ పాలనకు వ్యతిరేకంగా పోరాటాన్ని సాగించారు. గోండ్లు, రోహిల్లాలతో కలిసి ఆయన నర్మల్‌–ఆదిలాబాద్‌ ప్రాంతాల్లో బ్రిటిష్‌ అనుకూల బలగాలకు వ్యతిరేకంగా ప్రతిఘటన చేపట్టారు. 1860లో జరిగిన ఘర్షణల్లో ఈ తిరుగుబాటును అణచివేశారు.
రాంజీ గోండ్‌ చివరకు పట్టుబడి ఉరితీయబడ్డారని గోండు సమాజపు చారిత్రక మౌఖిక సంప్రదాయం చెబుతోంది. ఆయనను ఉరితీసిన చెట్టును నేటికీ **“గోండు మర్రి”**గా గుర్తుచేసుకుంటారు.
“వేయి ఉరుల మర్రి”... త్యాగాలకు నిలువెత్తు గుర్తు
నర్మల్‌ ప్రాంతంలో ఒక భారీ మర్రిచెట్టుకు పెద్ద సంఖ్యలో తిరుగుబాటుదారులను ఉరితీశారనే స్థానిక చారిత్రక సంప్రదాయం ఉంది. అందుకే ఆ చెట్టు **“వేయి ఉరుల మర్రి”**గా ప్రసిద్ధి చెందింది.
వెయ్యి మంది ఉరితీయబడ్డారనే సంఖ్య స్థానిక మౌఖిక చరిత్రలో బలంగా కనిపిస్తున్నప్పటికీ, అందుకు సమకాలీన బ్రిటిష్‌ రికార్డుల్లో ఖచ్చితమైన ఆధారం లేదని చరిత్ర పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి. అందువల్ల ఈ సంఖ్యను స్థానిక చారిత్రక సంప్రదాయంగా పేర్కొనడం చారిత్రకంగా జాగ్రత్తైన విధానం.
1948... హైదరాబాద్ సంస్థానం భారత యూనియన్‌లోకి
భారతదేశానికి 1947 ఆగస్టు 15న స్వాతంత్ర్యం వచ్చినప్పటికీ హైదరాబాద్ సంస్థానం వెంటనే భారత యూనియన్‌లో చేరలేదు. నిజాం పాలన కొనసాగింది. అనంతరం భారత ప్రభుత్వం చేపట్టిన ఆపరేషన్‌ పోలో తర్వాత 1948 సెప్టెంబర్‌ 17న హైదరాబాద్ సంస్థానం భారత యూనియన్‌లో విలీనం అయింది.
ఈ నేపథ్యంలో సెప్టెంబర్‌ 17ను కేంద్ర ప్రభుత్వం **“హైదరాబాద్ లిబరేషన్‌ డే”**గా అధికారికంగా నిర్వహిస్తోంది. తెలంగాణ ప్రభుత్వం 2024 నుంచి ఇదే రోజును **“ప్రజా పాలన దినోత్సవం”**గా నిర్వహిస్తోంది. ఈ రోజును “విమోచన దినోత్సవం”, “విలీన దినోత్సవం”, “ప్రజా పాలన దినోత్సవం” వంటి వివిధ పేర్లతో పిలిచే విషయంలో రాజకీయ, సామాజికంగా భిన్న అభిప్రాయాలు కూడా ఉన్నాయి.
త్యాగాల చరిత్రను గుర్తు చేసుకోవాల్సిన రోజు
తెలంగాణ చరిత్ర అనేది ఒక్క రోజుతో ముగిసిన కథ కాదు. బ్రిటిష్‌ వ్యతిరేక పోరాటాల నుంచి నిజాం పాలనకు వ్యతిరేక ఉద్యమాల వరకు, అనంతరం ప్రజాస్వామ్య పాలన వైపు సాగిన పరిణామాల వరకు అనేక మంది తమ ప్రాణాలను త్యాగం చేశారు.
వేయి ఉరుల మర్రి వంటి చారిత్రక గుర్తులు ఆ త్యాగాలను తరతరాలకు గుర్తుచేస్తున్నాయి. చరిత్రలోని ప్రతి ఘటనను ఆధారాలతో తెలుసుకోవడం, మౌఖిక సంప్రదాయాలను గౌరవిస్తూ వాటిని పరిశీలించడం, అమరవీరుల త్యాగాలను భవిష్యత్‌ తరాలకు అందించడం మన బాధ్యత.
సెప్టెంబర్‌ 17 సందర్భంగా తెలంగాణ విమోచన, విలీన ప్రక్రియలో ప్రాణాలర్పించిన అమరవీరులందరికీ ఘన నివాళి.
కథనానికి సంబంధించిన ట్యాగ్‌లు (Tags):